Swarajyachi Rajdhani Raigadachi Jivangatha By Shantaram Vishnu Avalaskar (स्वराज्याची राजधानी रायगडाची जीवनकथा - शांताराम विष्णू आवळस्कर )

रायगड - केवळ एक किल्ला नव्हे, तर स्वराज्याच्या आत्म्याचं स्थान रायगड -ज्याचं नाव घेताच डोळ्यांसमोर उभी राहते शिवराज्याची राजधानी आणि मन भरून येत इतिहासाच्या वैभवाने हा गड केवळ दगडांचा दुर्ग नाही, तो आहे स्वराज्याचा साक्षीदार, शिवरायाच्या स्वप्नांचा पहारेकरी आणि मराठी मनाचा अभिमान. या भूमीच्या प्रत्येक दगडात दडलेली आहे एक कथा- शौर्य, त्याग आणि अभिमानाची 'रायगडाची जीवनकथा' हे पुस्तक रायगडांचा इतिहास केवळ कालक्रमानुसार सांगत नाही, तर ते या गडाचा जिवंत प्रवास उलगडते. किल्ल्याच्या उभारणीपासून ते शिवरायांच्या सिंहासनारोहणापर्यंत, राजमाता जिजाऊंच्या आशीर्वादापासून ते स्वराज्याच्या स्थापनेपर्यंतची प्रत्येक घटना या पुस्तकात जिवंत होते.
लेखकाने इतिहासाच्या सदर्भाना लोककथा, दंतकथा, पुरावे आणि स्थळदर्शन यांच्या माध्यमातून जिवतपणे गुंफले आहे. रायगडाची वास्तुरचना, दरवाजे, बुरूज, बाजारपेठ, राजसभा आणि राजवाड्याचे अवशेष प्रत्येक घटक एक कथा सांगतो. गडावर वाजणारा शख, उगवता सूर्य आणि थंड वारा हे सर्व एकत्र येऊन वाचकाला त्या काळात घेऊन जातात, जिथे स्वराज्याचा उदय झाला.
हे पुस्तक इतिहासप्रेमी, विद्यार्थी आणि मराठी संस्कृतीवर प्रेम करणाऱ्या प्रत्येकासाठी एक अमूल्य खजिना आहे कारण, रायगड केवळ एक ठिकाण नाही-तो आहे 'आपल्या अस्मितेचा श्वास'
'रायगडाची जीवनकथा' म्हणजे फक्त इतिहास नाही, तर हे त्या गडाच जिवंत स्मरण आहे. रायगडाचा प्रत्येक दगड सांगतो 'मी पाहिलं स्वराज्य जन्म घेताना!'